Wybór formy opodatkowania to jedna z najważniejszych decyzji dla każdego przedsiębiorcy. W 2026 roku zasady pozostają zbliżone do lat ubiegłych, ale warto zwrócić uwagę na wysokość składek zdrowotnych oraz progi dochodowe. Poniżej przedstawiamy trzy główne drogi, którymi możesz pójść.
1. Zasady ogólne (Skala podatkowa)
To domyślna forma opodatkowania. Płacisz podatek od dochodu (przychód minus koszty). Jeśli zarabiasz mniej, stawka jest niska, ale po przekroczeniu progu znacznie rośnie.
- Stawki: 12% do kwoty 120 000 zł dochodu rocznie oraz 32% od nadwyżki ponad tę kwotę.
- Kwota wolna: 30 000 zł (do tej sumy nie płacisz podatku PIT).
- Składka zdrowotna: 9% od dochodu (nie mniej niż ok. 432 zł miesięcznie).
- Zalety: Możliwość wspólnego rozliczenia z małżonkiem i korzystania z licznych ulg (np. na dzieci).
Przykład – Pani Anna
Pani Anna prowadzi mały sklep internetowy. Jej roczny dochód to 80 000 zł. Mieści się w pierwszym progu, więc płaci 12% podatku (pomniejszone o kwotę wolną). Może też odliczyć ulgę na dwójkę dzieci, co dodatkowo obniża jej podatek.
2. Podatek liniowy
Tutaj stawka jest stała, niezależnie od tego, ile zarobisz. Jest to opłacalne głównie dla osób o bardzo wysokich dochodach.
- Stawka: Stałe 19% od dochodu.
- Składka zdrowotna: 4,9% od dochodu (nie mniej niż ok. 432 zł miesięcznie).
- Zalety: Przewidywalność – zawsze płacisz ten sam procent. Brak "wpadania" w wyższy, 32-procentowy próg.
- Wady: Brak kwoty wolnej od podatku i brak możliwości rozliczenia z małżonkiem.
Przykład – Pan Marek
Pan Marek jest programistą i jego roczny dochód wynosi 250 000 zł. Gdyby był na zasadach ogólnych, od dużej części zarobków zapłaciłby 32% podatku. Na "liniówce" płaci równe 19% od całości, co oszczędza mu tysiące złotych rocznie.
3. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
W tej formie płacisz podatek od przychodu (czyli od tego, co wpłynie na konto), nie odejmując kosztów prowadzenia firmy.
- Stawki: Zależą od rodzaju działalności (np. 8,5% dla usług, 12% dla IT, 5,5% dla handlu, 3% dla gastronomii).
- Składka zdrowotna: Stałe kwoty miesięczne zależne od rocznego przychodu (ok. 498 zł, 831 zł lub 1495 zł).
- Zalety: Bardzo prosta księgowość i często najniższy podatek dla osób, które nie mają dużych wydatków firmowych.
- Wady: Nie możesz odliczyć kosztów (np. paliwa, sprzętu, wynajmu biura).
Przykład – Pani Joanna
Pani Joanna jest copywriterką i pracuje z domu. Jej jedyne koszty to internet i laptop raz na 3 lata. Jej przychód to 100 000 zł rocznie. Wybierając ryczałt 8,5%, płaci podatek tylko od tej sumy. Ponieważ prawie nie ma kosztów, ryczałt jest dla niej o wiele tańszy niż inne formy.
Podsumowanie – co wybrać?
- Zasady ogólne są najlepsze, gdy zarabiasz do 120 tys. zł rocznie i chcesz korzystać z ulg.
- Podatek liniowy opłaca się powyżej ok. 150–180 tys. zł dochodu rocznie.
- Ryczałt to świetna opcja, jeśli Twoje koszty prowadzenia firmy są bardzo niskie.